Walc wiedeński i walc angielski – historia, różnice, kroki

Walc wiedeński to jeden z najbardziej rozpoznawalnych tańców świata: szybki, pełen wirujących obrotów, nierozerwalnie związany z balami, Wiedniem i muzyką rodziny Straussów. Obok niego funkcjonuje jego spokojniejszy krewny, czyli walc angielski, który w tańcu towarzyskim uchodzi za wzór płynności i elegancji. Oba tańce łączy metrum 3/4 i charakterystyczne „raz, dwa, trzy”, ale na parkiecie wyglądają i odczuwa się je zupełnie inaczej.

W tym wpisie poznasz historię walca, najważniejsze różnice między odmianami, podstawowe kroki oraz muzykę, przy której tańczy się go najczęściej. Znajdziesz tu też praktyczne wskazówki dla par, które myślą o walcu jako pierwszym tańcu na weselu. Jeśli interesują Cię inne tańce opisane na blogu, zajrzyj do kategorii artykułów o tańcu.

Skąd wziął się walc? Krótka historia

Korzenie walca sięgają ludowych tańców obrotowych z terenów dzisiejszej Austrii i południowych Niemiec, przede wszystkim ländlera. Były to tańce w metrum trzydzielnym, w których para obracała się wokół własnej osi, jednocześnie przesuwając się po sali. Sama nazwa pochodzi od niemieckiego czasownika walzen, oznaczającego obracanie się, toczenie lub kręcenie.

W drugiej połowie XVIII wieku walc zaczął przenikać z karczm i wiejskich zabaw do miast. Początkowo budził spore kontrowersje, bo partnerzy tańczyli w zamkniętym trzymaniu, twarzą do siebie, co w porównaniu z dystyngowanym menuetem wydawało się wielu osobom zbyt swobodne. Mimo to taniec szybko zdobywał popularność, a na przełomie XVIII i XIX wieku stał się modny w Wiedniu. Ogromną rolę odegrał Kongres Wiedeński (1814-1815), podczas którego liczne bale sprawiły, że walc poznali przedstawiciele elit z całej Europy.

XIX wiek to prawdziwy złoty okres walca. W Wiedniu tworzyli kompozytorzy, którzy zamienili go w sztukę koncertową, a sale balowe zapełniały się parami wirującymi w szybkim tempie. Walc stał się tańcem salonowym tak ważnym, jak w Polsce polonez otwierający bale, choć miał zupełnie inny charakter: zamiast dostojnego korowodu oferował wirowanie w parach.

Narodziny walca angielskiego

Na przełomie XIX i XX wieku w Ameryce i Anglii popularność zdobywały wolniejsze odmiany walca, między innymi tak zwany boston. Na ich bazie w Anglii ukształtował się walc angielski (ang. slow waltz), którego technikę uporządkowali i ujednolicili angielscy nauczyciele tańca w latach 20. XX wieku. Z czasem stał się on podstawą wielu figur w tańcu towarzyskim i jednym z pierwszych tańców, jakich uczą się adepci szkół tańca.

Walc wiedeński a walc angielski – najważniejsze różnice

Choć oba tańce wywodzą się z tej samej tradycji, różnią się przede wszystkim tempem, a za nim idzie cała reszta: technika, liczba figur i ogólne wrażenie. Najprościej ująć to tak, że walc wiedeński jest szybki i wirujący, a walc angielski powolny i falujący.

Cecha	Walc wiedeński	Walc angielski
Metrum	3/4	3/4
Tempo w tańcu sportowym	ok. 58-60 taktów na minutę	ok. 28-30 taktów na minutę
Charakter	dynamiczny, wirujący, radosny	płynny, miękki, romantyczny
Ruch	ciągłe obroty w prawo i w lewo	unoszenie i opadanie, kołysanie ciała
Liczba figur	niewielka, oparta na obrotach	bogata, z wieloma figurami

Tempo i metrum 3/4

Metrum 3/4 oznacza, że w każdym takcie mieszczą się trzy ćwierćnuty, a najsilniejszy akcent przypada na pierwszą z nich. Tancerz czuje to jako wyraźne „RAZ, dwa, trzy”. W walcu wiedeńskim tempo jest mniej więcej dwukrotnie szybsze niż w angielskim, dlatego kroki są krótsze, a ciało pracuje głównie w obrocie. W walcu angielskim jest więcej czasu na każdy krok, co pozwala wydłużyć ruch i dokładnie zaznaczyć jego fazy.

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, czym jest takt, metrum i akcent w muzyce, przydatny będzie artykuł o elementach dzieła muzycznego, w którym omówiono między innymi rytm i tempo.

Charakter i technika

Znakiem rozpoznawczym walca angielskiego jest unoszenie i opadanie (ang. rise and fall). Na pierwszą miarę para obniża się na ugiętych kolanach i wykonuje długi krok, na drugą i trzecią unosi się na palcach, a na końcu taktu opada, przygotowując kolejny krok. Do tego dochodzi delikatne pochylenie tułowia w bok (ang. sway). Dzięki temu taniec przypomina falowanie i sprawia wrażenie, jakby para płynęła nad parkietem.

Walc wiedeński ma znacznie mniej figur. Jego trzonem są obroty prawe i lewe oraz łączące je kroki zmiany, dzięki którym para zmienia kierunek wirowania. Tańczy się go stale przesuwając się wokół sali, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Ze względu na tempo wymaga dobrej kondycji, stabilnej ramy trzymania i umiejętności utrzymania równowagi podczas ciągłych obrotów.

Podstawowy krok walca: box step i zmiana

Najłatwiej zacząć od kroku, który w wielu szkołach nazywany jest kwadratem (ang. box step). Stopy rysują na parkiecie kwadrat w ciągu dwóch taktów, co pozwala oswoić się z rytmem 3/4 bez obracania się. Opis dotyczy partnera, partnerka wykonuje te same ruchy w lustrzanym odbiciu, zaczynając prawą nogą do tyłu.

1. Na „raz” partner robi krok lewą nogą do przodu.
2. Na „dwa” dostawia prawą nogę w bok, w prawo, przenosząc na nią ciężar ciała.
3. Na „trzy” dostawia lewą nogę do prawej.
4. Na kolejne „raz” robi krok prawą nogą do tyłu.
5. Na „dwa” przesuwa lewą nogę w bok, w lewo.
6. Na „trzy” dostawia prawą nogę do lewej i wraca do pozycji wyjściowej.

W tańcu towarzyskim stylu międzynarodowego zamiast kwadratu uczy się zwykle kroku zmiany (ang. closed change). Wykonuje się go w jednym takcie: krok do przodu, krok w bok z uniesieniem, dostawienie nogi i opadnięcie. Zmiana prowadzona raz z prawej, raz z lewej nogi pozwala przejść od obrotu prawego do lewego i odwrotnie. To właśnie od zmian i prostych obrotów rozpoczyna się naukę zarówno walca angielskiego, jak i wiedeńskiego.

Obroty w walcu wiedeńskim

Pełny obrót w walcu wiedeńskim para wykonuje zwykle w ciągu dwóch taktów, czyli sześciu kroków. W jednym takcie jeden partner idzie do przodu i obraca się po zewnętrznej, a drugi porusza się do tyłu, w kolejnym takcie role się zamieniają. Początkującym łatwiej jest najpierw opanować obrót prawy, a dopiero potem lewy, który jest technicznie trudniejszy.

• Patrz ponad ramieniem partnera, a nie pod nogi, to pomaga uniknąć zawrotów głowy.
• Trzymaj stabilną ramę rąk, bo to przez nią para przekazuje sobie kierunek obrotu.
• Stawiaj niewielkie kroki, szczególnie w szybkim tempie.
• Ćwicz najpierw przy wolniejszej muzyce, a tempo zwiększaj stopniowo.

Muzyka do walca: Strauss i nie tylko

Walc wiedeński zawdzięcza swoją sławę w dużej mierze kompozytorom z Wiednia. Pionierami gatunku byli Joseph Lanner (1801-1843) i Johann Strauss ojciec (1804-1849), którzy prowadzili własne orkiestry grające na balach i w salach tanecznych. Najbardziej znanym twórcą walców został jednak Johann Strauss syn (1825-1899), nazywany „królem walca”.

Do najsłynniejszych walców Straussa syna należą:

• Nad pięknym modrym Dunajem (1867), nieoficjalny hymn Wiednia,
• Opowieści Lasku Wiedeńskiego,
• Wino, kobieta i śpiew,
• Głosy wiosny,
• Cesarski walc.

Walce Straussów wciąż rozbrzmiewają co roku podczas noworocznego koncertu Filharmoników Wiedeńskich, a na wiedeńskich balach karnawałowych walc wiedeński pozostaje obowiązkowym punktem programu. Na koncertach grają je zwykle orkiestry w pełnym składzie, z wyraźnie zaznaczonym akcentem na pierwszą miarę taktu.

Walc w muzyce koncertowej i baletowej

Walc szybko wyszedł poza salę balową. Pisali go kompozytorzy, których utworów nie tańczy się na co dzień, na przykład Fryderyk Chopin, autor kilkunastu walców fortepianowych, w tym popularnego Walca Des-dur op. 64 nr 1, nazywanego „Minutowym”. Więcej o jego twórczości znajdziesz w artykule o Fryderyku Chopinie. Z kolei w balecie walc zyskał jedną ze swoich najpiękniejszych odsłon dzięki Piotrowi Czajkowskiemu, autorowi Walca kwiatów z Dziadka do orzechów i walców z Jeziora łabędziego oraz Śpiącej królewny. Sylwetkę kompozytora przybliża wpis o Piotrze Czajkowskim.

Współczesna muzyka do walca

Do walca angielskiego świetnie nadają się spokojne ballady w metrum 3/4 lub 6/8, również z repertuaru popowego i filmowego. Do walca wiedeńskiego poza klasyką Straussa używa się szybkich utworów w metrum trzydzielnym, często w nowoczesnych aranżacjach. Wybierając muzykę, zwróć uwagę, czy słychać w niej wyraźne „raz, dwa, trzy”, bo nie każda wolna piosenka ma metrum walcowe.

Walc w tańcu towarzyskim

W sportowym tańcu towarzyskim oba walce należą do grupy tańców standardowych, obok tanga, fokstrota i quickstepa. Tańczy się je w zamkniętym trzymaniu, a para porusza się po obwodzie parkietu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Walc angielski zwykle otwiera turniejową kolejność tańców standardowych, a walc wiedeński pojawia się w niej jako trzeci, po tangu.

Dla początkujących walc angielski jest często pierwszym tańcem standardowym, bo spokojne tempo pozwala skupić się na postawie, trzymaniu i pracy stóp. Walc wiedeński wprowadza się zwykle nieco później, kiedy para potrafi już utrzymać ramę i równowagę. To dobre uzupełnienie tańców o innym charakterze, na przykład latynoskich, takich jak rumba, która opiera się na zupełnie innej technice ruchu bioder.

Walc na weselu: pierwszy taniec

Walc od lat jest jednym z najczęstszych wyborów na pierwszy taniec młodej pary. Jest elegancki, dobrze wygląda w sukni ślubnej i można go dopasować do umiejętności narzeczonych. Wiele par wybiera walc angielski, bo jego wolne tempo daje czas na efektowne figury i nie wymaga kondycji sportowca. Walc wiedeński bywa świetnym wyborem na zakończenie choreografii albo dla par, które chcą pokazać dynamikę i radość.

Kilka praktycznych rad przed pierwszym tańcem:

• Zacznij przygotowania z kilkutygodniowym wyprzedzeniem, najlepiej pod okiem instruktora.
• Wybierz utwór w metrum 3/4 i sprawdź, czy da się w nim łatwo usłyszeć akcent na „raz”.
• Ćwicz w butach, w których wystąpisz, a partnerka dodatkowo w sukni lub długiej spódnicy.
• Skróć utwór do 2-3 minut, to wystarczy, by taniec zrobił wrażenie i nie zmęczył pary.
• Uzgodnij z muzykami lub DJ-em wersję nagrania, jeśli choreografia jest ułożona pod konkretną aranżację.

Jeśli na weselu gra zespół na żywo, warto wcześniej porozmawiać z muzykami o tempie i długości utworu. O tym, jak zwykle wygląda skład takiej kapeli, przeczytasz we wpisie jakich instrumentów używa zespół weselny.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się walc wiedeński od angielskiego?

Przede wszystkim tempem. Walc wiedeński jest mniej więcej dwa razy szybszy i opiera się na ciągłych obrotach, a walc angielski jest wolny, płynny i ma charakterystyczne unoszenie i opadanie. Oba tańczy się w metrum 3/4.

Który walc jest łatwiejszy dla początkujących?

Zwykle walc angielski, bo spokojne tempo daje czas na naukę postawy i kroków. Najprostszym punktem wyjścia jest krok kwadratowy (box step) lub krok zmiany.

Jak liczyć kroki w walcu?

Liczy się „raz, dwa, trzy” w każdym takcie, z wyraźnym akcentem na „raz”. Na każde uderzenie przypada jeden krok, więc w jednym takcie wykonujesz trzy kroki.

Jaki walc wybrać na pierwszy taniec?

Walc angielski sprawdzi się u par, które chcą spokojnej, romantycznej choreografii. Walc wiedeński daje więcej energii, ale wymaga lepszej kondycji i opanowania obrotów. Często łączy się oba w jednym układzie.

Kto skomponował „Nad pięknym modrym Dunajem”?

Autorem tego walca jest Johann Strauss syn, a utwór powstał w 1867 roku. To jeden z najbardziej znanych walców w historii muzyki.

Walc wiedeński i walc angielski – podsumowanie

Walc wiedeński i walc angielski wyrastają z tego samego pnia: ludowych tańców obrotowych, które w XIX wieku podbiły sale balowe Europy. Łączy je metrum 3/4 i akcent na pierwszą miarę taktu, dzielą tempo, technika i charakter. Wiedeński wiruje i porywa energią, angielski płynie i zachwyca miękkością ruchu.

Niezależnie od tego, czy chcesz tańczyć na balu, przygotowujesz pierwszy taniec, czy po prostu lubisz słuchać Straussa, warto poznać podstawy obu odmian. Zacznij od kroku kwadratowego i zmiany, osłuchaj się z muzyką w metrum trzydzielnym, a z czasem przekonasz się, że walc to taniec, który nigdy nie wychodzi z mody.